درباره خرید بیتکوین، نگه‌داری ارزهای رمزپایه و بیشتر

درباره خرید بیتکوین، نگه‌داری ارزهای رمزپایه و بیشتر

به قلم نیما دادگستر

این یک بازار نو پا است که کل وسعتش در این لحظه صد و چهار میلیارد دلار است. روی کاغذ، می‌تواند تا چند تریلیون دلار هم افزایش پیدا کند اما نه یک‌شبه.

دیده‌ام که می‌نویسم، خیلی‌ها قبل از اینکه حتی بدانند ارزهای رمزپایه‌ای مثل بیتکُوین چه هستند و چطور کار می‌کنند، به دنبال خرید و پس‌انداز آنها می‌روند که این کار بسیار اشتباهی است. چرا بسیار؟ چون در اینجا یک خطر جدی وجود دارد: حتی با یک اشتباه کوچک در خرید، جابه‌جایی و ذخیره ارزهای رمزپایه، ممکن است دسترسی به اندوخته خودتان را برای همیشه از دست بدهید و هیچ راهی (واقعا هیچ راهی) هم برای بازیابی آن وجود ندارد.

به خاطر همین خطرات بود که لازم دیدم در یک مطلب کوتاه، تجربیات خودم را با شما در میان بگذارم. با این قول که در هفته‌های آینده مفصل‌تر به تک تک زیرتیترهای این بحث خواهم پرداخت.


ارز رمزپایه چیست؟

ارز رمزپایه یک دارایی دیجیتال است که ما به ازای فیزیکی ندارد، از این رو برای امنیت آن از رمزنگاری استفاده شده است. با استفاده از تکنیک‌های رمزنگاری میزان تولید (استخراج) و تعداد ارز در گردش مشخص و تایید می‌شود و انتقال آنها بین افراد هم در یک دفتر کل عمومی و غیرمتمرکز (از نوع زنجیره بلوکی که قبلا درباره‌اش نوشتم) ثبت می‌شود تا هیچ فردی نتواند در معاملات، خلل وارد کند. پس ارزهای رمزپایه از جنس بدهی نیستند، ما به ازای فیزیکی ندارند و پذیرش آنها بر اساس عرق و توافق طرفین است. همچنین نرخ برابری‌شان با سایر ارزها (فیزیکی یا دیجیتال) هم در بازار آزاد تعیین می‌شود.

هر روز ارزهای رمزپایه جدیدی معرفی می‌شوند و برخی، ایده‌های جدیدی را به این بازار نوپا می‌آورند. امروزه روشی برای جذب سرمایه و معرفی این ارزها ابداع شده که بسیار شبیه عرضه اولیه سهام شرکت‌ها در بورس است. نام آن را عرضهٔ اولیه سکه (ICO) گذاشته‌اند و در «وبسایت کُوین اسکجول» می‌توانید سکه‌های جدیدی که در مرحله جذب سرمایه برای تکمیل فرآیند توسعه هستند را ببینید. حتی امکان سرمایه‌گذاری روی آنها با پرداخت بیتکُوین به مبدعین‌شان را هم دارید، ولی همه ریسکش پای خودتان است. بیشتر این ارزهای جدید ۲-۳ سال تا همگانی شدن فاصله دارند و این یک سرمایه‌گذاری میان‌مدت یا حتی بلندمدت به حساب می‌آید، پس عجله به خرج ندهید.

راه‌های به دست آوردن ارزها

در کل هر کسی برای داشتن ارزهای رمزپایه دو راه دارد: «۱. استخراج و ۲. خرید» دو وبسایتی که من برای رصد قیمت زنده ارزهای رمزپایه می‌شناسم اینها هستند: «کُوین مارکِت کَپ و کُوین کَپ.» با کلیک روی هر کدام از ارزها می‌توانید وبسایت رسمی‌اش را ببینید و کیف‌پول‌های آن را دریافت کنید. و اگر ارزی قابلیت استخراج داشته باشد هم روش‌های آن معمولا در وبسایتش می‌آید.

برای نمونه، بیتکوین یک ارز قابل استخراج و دارای تعداد نهاییِ ثابت است. کل بیتکوین‌های قابل استخراج در زیرساخت آن ۲۱ میلیون بیتکوین تعریف شده است. روش استخراج چیست؟ «اختصاص دادن توان پردازشی برای حل کردن معادلات پیچیدهٔ ریاضی (ایجاد بلوک‌های دفتر کل) که پاداش حل آنها بیتکوین است.» پس شما هم می‌توانید بیتکوین را از دیگران بخرید و هم می‌توانید آن را استخراج کنید، البته استخراجش نیازمند سخت‌افزارهای بسیار پیشرفته است و از هر کسی بر نمی‌آید. چرا این‌طور است؟ زیرا مبدع بیتکوین سیستم را طوری طراحی کرده که با سخت شدن تدریجی معادلات، عرضهٔ بیتکوین‌های جدید به بازار کاملا کنترل شده باشد و ناگهان افزایش پیدا نکند، بلکه برعکس مدام کاهش یابد و به افزایش ارزش آن همزمان با رشد تقاضا منجر شود. امروزه ۱۶.۳ میلیون بیتکوین در بازار وجود دارد و باقی مانده آنها باید استخراج شود -پیش‌بینی شده آخرین بیتکوین در سال ۲۱۴۰ به دست آید.

برخی دیگر از ارزهای رمزپایه اصلا قابل استخراج نیستند، از بین اینها بعضی دارای تعداد ثابت و غیرقابل تغییرند و برخی دیگر هم تعداد نهایی متغیر دارند و مدیران شبکه می‌توانند برای نیازهای مختلف آنها را عرضه کنند. حتی برخی ارزهای جدید باینری هستند، یعنی ابتدا به شکل یک دارایی استخراج می‌شوند و سپس برای خرج کردن، باید آن دارایی را به ارز سیستم تبدیل کنید؛ چیزی شبیه رابطه طلا و پول. این هم روشی است برای افزایش سرعت تایید مبادلات در زنجیرهٔ بلوکی.

برای استخراج دو روش وجود دارد: یا باید سخت‌افزار اختصاصی خودتان را داشته باشید و به استخرهای استخراجی آنلاین بپیوندید یا باید قدرت پردازش ابری بخرید (اجاره کنید) و بگذارید یکی از شرکت‌های این‌کاره از طرف شما استخراج بکند و بعد از دریافت کمیسیونش، سهم شما را بدهد. یکی از گزینه‌هایی که هم نرم‌افزار استخراج لوکال دارد و هم سرویس ابری ارائه می‌کند «ماینرگِیت» است، برای شروع آشنایی با این مقوله بد نیست.

راه‌های خرید بیتکوین

اول این را بنویسم که اگر کارت اعتباری بین‌المللی (مستر یا ویزا) و آدرس خارجی دارید، احتمالا می‌توانید با قیمت خیلی بهتری نسبت به گزینه‌های داخلی، بیتکوین بخرید. و در کل بهتر است ابتدا بیتکوین بخرید و بعدا در صورت تمایل آن را به سایر ارزهای رمزپایه تبدیل کنید (سرویس‌های تبدیل را پایین‌تر معرفی کرده‌ام.)

برای خرید از خارج ایران، گزینه زیاد هست. اکثر کیف پول‌های آنلاین، دکمه خرید هم دارند. زاپو و بلاکچِین.اینفو نمونه‌های خوبی هستند. ولی مثلا در مرحله تایید هویت در زاپو بهتر است هیچ نشانی از اینکه در ایران هستید ارائه نکنید؛ چون به خاطر تحریم‌های مالی بلافاصله حسابتان را می‌بندد. با یک جستجو در گوگل، سرویس‌های دیگری را هم خواهید یافت. من این دو تا را فقط برای مثال آوردم.

اما برگردیم به ایران. تا امروز فقط دو وبسایت داخلی می‌شناسم که امکان خرید بیتکوین به کاربر می‌دهند. یکی پیمنت۲۴ و دیگری دبلیو.ام.فا؛ لطفا مطلع باشید که مسئولیت خرید با خودتان است، من هیچ نسبت با صاحبان این سرویس‌ها ندارم و هیچ تبلیغی هم نمی‌کنم. فقط تجربه کار با آنها را می‌نویسم.

خرید بیتکوین از این دو سرویس دو شباهت داشت و چند تفاوت:

شباهت اول این بود که قیمت دلار برای تعیین مبلغ قابل پرداخت توسط مشتری، نه نرخ دلار در بازار (حدود ۳,۷۵۰ تومان) بلکه حتی بالاتر از نرخ حوالهٔ دلاری بود، و حدود ۴,۲۰۰ تومان محاسبه می‌شد. به بیان دیگر اگر هر بیتکوین ۲,۸۰۰ دلار باشد با دلار بازار حدود ۱۰.۵ میلیون تومان در می‌آید، اما موقع خرید از این وبسایت‌ها به قیمت دلاری ۴,۲۰۰ تومان، شما باید حدود ۱۱.۷۶ میلیون تومان پرداخت کنید!

شباهت دوم این است که هر دو وبسایت از شما تایید هویت (کپی کارت ملی و شماره تلفن و آدرس) می‌خواهند و بعد از آن امکان خرید خواهید داشت. چرا؟ چون استفاده از بیتکوین و فامیل‌هایش برای پولشویی و کارهای خلاف هم میسر است، پس طبیعی است که فروشگاه‌های بیتکوین هویت شما را ثبت کنند. بیشتر صرافی‌های خارجی ارزهای دیجیتال هم چنین شرایطی دارند. پس تعجب نکنید.

اما برسیم به تفاوت‌های خرید از این دو سرویس:

خیلی ساده، خرید بیتکوینی من از پیمنت۲۴ هرگز انجام نشد. این وبسایت هنوز سرویس آنی ندارد و گویا سفارش‌ها باید دستی انجام شوند. به همین خاطر من بعد از ۲۴ ساعت صبر برای انجام سفارش، به خاطر نوسان نرخ‌ها ترجیح دادم سفارشم را حذف کنم. برای خریدهای حساس به زمان مثل این مورد، خیلی مهم است که سرویس دهنده درخواست‌ها را آنی انجام دهد؛ ولی پیمنت۲۴ نه زمان و نه نرخ خرید را تا بعد از انجام سفارش اعلام نمی‌کرد. (البته یکی از پشتیبان‌های وبسایت به من گفت که دارند سرویس آنی خرید و فروش بیتکوین را هم درست می‌کنند.)

اما در مقابل، سرویس دبلیو.ام.فا کاملا اتوماتیک است. به محض پرداخت با نرخی که در لحظه روی وبسایت نمایش داده شده بود، معادلش بیتکوین در کیف پول دیجیتالم دریافت کردم. شاید ندانید ولی شبکه بیتکوین ابتدا به صورت آنی مبلغ دریافتی را در حساب نشان می‌دهد (Verify) و بعد بین ۱۰ تا ۳۰ دقیقه زمان می‌خواهد تا تاییدها را از مراکز ذخیره و همگامسازی دفتر کل بگیرد و پرداخت یا دریافت شما را تایید کند (Confirmation)؛ معمولا بعد از ۲ تایید، کار تمام شده تلقی می‌شود و دیگر نیازی به نگرانی نیست. آن انتظار ۱۰ تا ۳۰ دقیقه‌ای هم برای همین ۲ تایید است.

به طور خلاصه، بیتکوین را در ایران باید گران بخرید و بهتر است فقط در صورتی خرید کنید که یا نیاز به استفاده در جایی دارید یا می‌خواهید آن را برای یکی دو سال پس‌انداز کنید. نوشتم که خرید با دلار ۴,۲۰۰ تومان انجام می‌شود، اما موقع فروش به این واسطه‌ها نرخ چطور حساب می‌شود؟ چیزی که من دیده‌ام نرخ خریدشان از مشتری با دلار حدود ۴,۰۰۰ تومان -کمی بالا یا پایین- محاسبه و پرداخت می‌شود. بدک نیست!

به‌روز‌رسانی: اخیرا یک ایراد در دبلیو.ام.فا دیده‌ام. متاسفانه هر کسی که پشت این سیستم هست در نوسانات نزولی بازار، قیمت فروش به مشتری را در سطوح بالاتر و غیرواقعی قفل می‌کند، رسما دست کردن بدون اجازه در جیب مشتری است. 

کیف پول ارزهای رمزپایه

مهمترین چیزی که شما در خرید و فروش ارزهای رمزپایه با آن سر و کار دارید، کیف پول‌تان است. به کیف پول چرمی‌تان نگاه نکنید، اینجا منظور نرم‌افزاری است برای ذخیره دارایی‌های دیجیتال. تا جایی که من فهمیده‌ام ۳ نوع کیف پول وجود دارد:

۱. کیف پول آنلاین: صرافی‌های آنلاینی برای خرید و فروش این ارزها وجود دارند. شما بعد از ثبت نام و زدن چفت و بست‌های اضافه، آدرسی را از وبسایت دریافت می‌کنید و آن وبسایت نقش کیف پول را برای‌تان ایفا می‌کند. مثال‌هایش را در بالا آوردم، زاپو، بلاکچِین.اینفو و موارد بسیاری که کافی است گوگل کنید و کمی درباره‌شان تحقیق و کسب و تجربه کنید.

۲. کیف پول لوکال (نیازمند دانلود زنجیره بلوکی): در اینجا شما یک نرم‌افزار را دانلود می‌کنید و سپس آن نرم‌افزار دفتر کل آن ارز خاص (مثلا اتریوم) را دانلود می‌کند، پس از آن هم همیشه باید به شبکه وصل و همگام باشد. در این کیف پول می‌توانید آدرس‌های مختلف تعیین کنید، از کلیدهای عمومی و خصوصی و رمز آن بک‌آپ بگیرید، و ارز مورد نظر (مثلا اتر) دریافت و جابه‌جا کنید. ایراد اصلی همان زمان اولیه‌ای است که نرم‌افزار برای سینک با شبکه نیاز دارد. در مورد اتریوم، کیف پول اصلی‌اش برای مک نزدیک ۲۵ گیگابایت از ترافیک من را بلعید. شرم باد!

۳. کیف پول لوکال (بدون نیاز به دانلود زنجیره بلوکی): این نوع کیف پول برای همگام شدن با دفتر کل از یک سرویس آنلاین استفاده می‌کند. در واقع به جای دانلود همهٔ بلوک‌های دفتر کل، هر بار فقط زنجیره بلوکی را اسکن می‌کند تا میزان ورودی، خروجی و موجودی حساب شما در آن لحظه را تایید کند. اما نگران هک شدنش نباشید، زیرا تمام اطلاعات مربوط به حساب شما به شکل لوکال روی دستگاه‌تان ذخیره می‌شود و با هک سرویس آنلاین (بَک‌اِند کیف پول) اتفاقی برای موجودی‌تان نمی‌افتد. در واقع تنها راه دسترسی به موجودی حساب، کلید خصوصی رمزگشایی است که فقط شما آن را دارید و بایستی بسیار مراقب آن باشید.

انتخاب خود من گزینه سوم است. کیف پول BreadWallet برای اندروید و iOS و کیف پول Electrum برای مک، ویندوز، اندروید و لینوکس گزینه‌های خوبی برای نگه‌داری بیتکوین هستند، بالاتر نوشتم که حفاظت از امنیت رمزهای عبور و بازیابی با خود شما است ولی هر چقدر روی این مورد تاکید کنم کافی نیست. شما تنها نگهبان حساب بیتکوین خودتان هستید. باید عبارت عبور و بازیابی، رمزهای انتقال وجه، و بک‌آپ‌های کیف پول را در جای امنی نگه دارید؛ رمزها را ترجیحا روی کاغذ و دور از حساب‌های آنلاین‌تان نگه دارید تا ک نشوند. هیچ وقت عبارت رمزگشای حساب را در سرویس‌های آنلاین وارد نکنید. ترجیحا به هیچ غریبه‌ای نگویید که بیتکوین خریده‌اید.

سرویس‌های تبدیل ارزهای رمزپایه

اگر قصد تبدیل بیت‌کوین به دیگر ارزهای رمزپایه را داشتید، چند سرویس خوب در دنیا هست. خودتان هم بررسی کنید، ولی به نظر من «چنجلی» نرخ‌های بهتری دارد و سرعت ارسالش هم خوب است. در کنارش «شِیپ‌شیفت» هم گزینه خوب و مطمئنی است که حتی در صورت ناموفق بودن انتقال، ارزتان را به آدرسِ عودت وجه پس می‌فرستد.

آیا به معامله‌گری روی بیاورم؟

در اینجا منظور از معامله‌گری (Trading) این است که بعد از خرید اولیه، به پس‌انداز اکتفا نکنید و بروید سراغ تبدیل یک ارز به ارزهای دیگر برای استفاده از جهش‌های بزرگ قیمتِ آنها.

توصیه می‌کنم اگر تجربه ندارید، این کار را نکنید. معامله‌گری اعصاب قوی، زرنگی، و شناخت می‌خواهد. بهتر است به عنوان یک تازه‌وارد به پس‌انداز اکتفا کنید. اگر دنبال کسب تجربه هستید، روی کاغذ بدون درگیر کردن پول واقعی، خودتان را بیازمایید. زیاد مطالعه کنید، ارزها و رفتارشان را بشناسید، دلایل صعود و نزول قیمت‌ها را بفهمید، و فرصت‌های جدید را شناسایی کنید و با سرمایه کم وارد آنها شوید. خلاصه بعد از اینکه تا حدی خبره شدید به معامله‌گری با پول واقعی فکر کنید.

جمع‌بندی

قیمت همه ارزهای رمزپایه در نوسان است. این نوسان گاهی ممکن است رو به بالا و در جهت سود شما باشد و گاهی رو به پایین و همراه با ضرر. بنابراین فکر نکنید که از لحظه خرید شما، قیمت بیتکوین یا هر ارز دیگری، مثل موشک آسمان را می‌شکافد. درست برعکس، گاهی برخی ارزها شکست می‌خورند؛ گاهی برای مدت‌ها تنبل می‌شوند؛ گاهی در اولین خرید، با ضرر مواجه می‌شوید و گاهی دقایقی بعد از فروش یک ارز، قیمت آن رشد انفجاری می‌کند و شما را دچار حسرت می‌کند.

اگر تصمیم قطعی گرفتید، بیش از ۱ تا ۳ درصد از دارایی‌تان را در سبد ارزهای رمزپایه نریزید. حتی همان ۱ تا ۳ درصد را هم یکباره خرید نکنید، خرید پله‌ای و تدریجی خیلی بهتر است.

این یک بازار نو پا است که کل وسعتش در این لحظه صد و چهار میلیارد دلار است. روی کاغذ، می‌تواند تا چند تریلیون دلار هم افزایش پیدا کند اما نه یک‌شبه. سرمایه‌گذاری در ارزهای رمزپایه به سادگی برداشتن یک قطب‌نما و مثل گاندالف شلنگ‌اندازانه رهسپار جاده شدن نیست؛ در مسیر هزار کوه و دره و دریا و رودخانه وجود دارد که شما حتی از آنها اطلاعی هم ندارید، پس وقتی می‌گویم «اگر تصمیم گرفتید، پله‌ای و تدریجی خرید کنید» متوجه باشید که منظورم چیست.

شاید به گفته عضو هیئت مدیره پِی‌پَل قیمت هر بیتکوین به ۱ میلیون دلار هم برسد، شاید هم به قول وارِن بافِتِ افسانه‌ای، یک سودا باشد و هرگز به قله‌هایی که فکر می‌کنیم نرسد.

شاید آینده نه از آنِ بیتکوین، بلکه متعلق به اتریوم باشد که سیستم قراردادهای هوشمند را در دل خود دارد و شرکت‌های بزرگی مثل مایکروسافت و آی.بی.ام هم پشتیبانش هستند.

شاید بانک‌ها فناوری زنجیره بلوکی را به تسخیر خود در آورند و هرگز نگذارند سررشته امور از دست‌شان در برود، شاید هم جزو مشتریان جدی ارزهای رمزپایه شوند و باعث صعود سریع‌تر قیمت‌ها در این بازار دیوانه.

همهٔ این شایدها می‌توانند رویاهای شما را بر هم بزنند یا شاید هم آنها را به واقعیت تبدیل کنند. به هر صورت بی‌گدار به آب نزنید، و اگر بنیه مالی خوبی ندارید، ترجیحا اصلا به آب نزنید. زندگی فقط سوداگری نیست، مطمئن باشید اگر با اهمال‌کاری در مخمصه بیفتید، آرامش اعصاب برای‌تان از صد بیتکوین هم باارزش‌تر می‌شود. و شما احتمالا الآن آرامشی بیشتر از یک معامله که تا خرخره در ضرر فرو رفته دارید، پس قدرش را بدانید.


پاورقی ۱: این راهنما کوتاه شد چون سعی کردم فقط نکات اولیه ولی اصلی را بنویسم.

پاورقی ۲: بخش نظرات بلاگیک هم دارد آماده می‌شود تا بتوانیم روی چنین مطالبی بیشتر با هم گپ بزنیم.


نیما دادگستر --

تعداد کلمات: ۲۸۸۳


۴ نظر

  1. vahid

    سلام…اگه بخوایم با بیت کوین ارز دیگه ای بخریم ،مثلا از سایتshapeshift از ما دو ادرس میخاد یکی همون ادرس بیت کوین که میشه با نرم افزار های wallet ایجاد کرد ولی اون یکی ادرس اون ارز مثلا ریپل رو میخاد ،برای اونم باید کیف پول ایجاد کنیم ؟؟ از چه نرم افزاری برای اندروید استفاده کنیم؟؟؟

    • نیما دادگستر

      برای ریپل کیف پول آفلاین نیست گویا. لااقل من ندیدم. باید از سرویس‌های آنلاین استفاده کنید

ارسال نظر


بیشتر بخوانید