فیسبوک فناوریِ خوانش افکار می‌سازد

فیسبوک فناوریِ خوانش افکار می‌سازد

به قلم نیما دادگستر

خانم رگینا دوگِن، مدیر آزمایشگاه سخت‌افزار و تحقیقات فیسبوک، در پایان نطقش در F8 گفت، "آیا [چشم‌انداز] این [پروژه] کمی ترسناک نیست؟ البته که هست، اگر شکست بخوریم، ضدحال بزرگی است."

شرکت‌های فناوری گاه برای رقم زدن آینده‌ای که پیش‌بینی‌اش می‌کنند، پا را از دایرهٔ کسب‌وکار امروزی‌شان فراتر می‌گذارند و استارت‌آپ‌های علمی در زیرمجموعه خود تاسیس می‌کنند. مثال بارز آن گوگل و آزمایشگاه X بود که البته تا امروز خروجی چندان موفقی نداشته است.

حالا به نظر می‌رسد فیسبوک و زاکربرگ هم قدم در راهی مشابه گذاشته‌اند و در صدد ساختن رابطی بین مغز انسان و کامپیوترها هستند. چیزی که با استخدام خانم رگینا دوگِن در سال ۲۰۱۶ شروع شد.

آیا شرکت‌های امروزی، چه گوگل و فیسبوک با تخصص در حوزه نرم‌افزار، چه اپل با تخصص در پیوند نرم‌افزار و سخت‌افزار می‌توانند راهگشای این آینده نوین باشند؟ یا اینکه باید اساسا شرکت‌هایی جدید به وجود آیند و بدون محدودیت‌های ذهنی مدیران و موسسان شرکت‌های امروز، آینده را خلق کنند؟


خوانش مغز

کنفرانس فیسبوک F8 سال ۲۰۱۷

“چطور است بتوانید مستقیما با مغزتان بنویسید؟”

این سوالی بود که مدیر فیسبوک، رگینا دوگِن، دو شب قبل از حضار در کنفرانس سالانه توسعه‌دهندگان فیسبوک (F8) در سن‌خوزه پرسید. او آزمایشگاه سری تحقیق و سخت‌افزار فیسبوک در ساختمان ۸ را اداره می‌کند.

این سوال از آن سوال‌های بی‌پاسخ نبود. دوگِن و فیسبوک واقعا در عمل دارند فناوری لازم برای این کار را می‌سازند.

فیسبوک مشغول ساختن چیزی است که آن را “رابط بین مغز و کامپیوتر برای تبدیل حرف به متن” نامیده، یک فناوری که قرار است افکار درون ذهن شما را مستقیما از مغزتان بگیرد و روی نمایشگر یک کامپیوتر قرار دهد، بدون اینکه نیازی باشد شما زبان بچرخانید و یا با انگشت تایپ کنید.

ایده اصلی این است که این فناوری بتواند افکاری را که در فضای ساکت داخل ذهن خود دارید، با استفاده از حسگرهای غیرکاشتنی که می‌توانند کلمات مورد نظر شما را بخوانند، بگیرد و به متن تبدیل کند.

دوگِن می‌گوید که این ایده آنقدرها هم دیوانه‌وار نیست. او ویدیویی از یک خانم در پژوهشی از دانشگاه استنفورد را نشان حضار داد که با استفاده از الکترودی کوچک که در مغزش کاشته شده بود، نشانگر ماوس را حرکت می‌داد و می‌توانست ۸ کلمه در دقیقه بنویسد.

دوگِن می‌گوید هدف فیسبوک “برای همین چند سال آینده” ساختن یک فناوری است که بتواند خودکار ۱۰۰ کلمه در دقیقه را بر مبنای افکار ذهنی کاربر تایپ کند و تحویل دهد.

او در صفحه فیسبوک خود هدف نهایی را این بیان کرده که این فناوری…

…روزی تبدیل شود به یک عضو مصنوعی گفتاری برای افرادی که اختلال‌های ارتباطی دارند، یا شاید وسیله‌ای برای وارد کردن اطلاعات در دنیای واقعیت افزوده. حتی چیزی به سادگی یک کلیک مغزی روی “بله یا خیر” یا یک “ماوس ذهنی” هم می‌توانند تحول‌آور باشد.

قرار است این فناوری فقط فعالیت در یک بخش خاص مغز را تشخیص دهد، جایی که افکار تبدیل به گفتار می‌شوند. دوگن می‌گوید، “ما قرار نیست افکار تصادفی شما را رمزگشایی کنیم، چون آنها می‌توانند خیلی بیشتر از نیاز دیگران برای درک حرف‌های شما باشند.”

اما برای اطمینان از اینکه فیسبوک می‌تواند فقط افکاری را که واقعا مایل به انتشار برای دیگران هستید، ترجمه و همرسانی کند، این کمپانی نیازمند ساختن یک فناوری حسگر جدید است که بتواند فعالیت مغزی شما را با سرعت نور تشخیص دهد.

البته این فناوری هنوز وجود ندارد، اما فیسبوک می‌گوید که بیش از ۶۰ محقق را به کار روی پروژه گماشته است. همچنین انتظار دارد بتواند به لطف پیشرفت‌ها در مینیاتوری کردن فناوری‌های ارتباطی در صنعت مخابرات، این حسگرها را در تعداد انبوه تولید و ارائه کند.

خواندن ذهن انسان از آن نوع رونمایی‌هایی نیست که عادت به دیدنش از طرف فیسبوک داشته باشیم، شرکتی که درآمدهای میلیاردی‌اش را از نمایش تبلیغات در کنار سلفی‌ها و ویدیوهای مردم کسب می‌کند.

اما فیسبوک پارسال نشان داد که جاه‌طلبی‌های بزرگی دارد، زمانی که با استخدام دوگن، ساختمان ۸، این آزمایشگاه سری جدید را رونمایی کرد. البته که در کنار اینها میلیون‌ها دلار سرمایه نیز قرار دارد. و فیسبوک بخش بیشتر کنفرانس F8 امسال را به صحبت درباره نقشه‌هایش برای واقعیت افزوده اختصاص داد؛ این شرکت دنیایی را تصور می‌کند که تلفن‌های هوشمند جای خود را به عینک‌های هوشمند داده‌اند و صفحه‌کلیدها دیگر وجود ندارند.

خانم دوگن پیش‌تر مدیر آزمایشگاه تحقیقات ارتش امریکا، دارپا، بوده، و پیش از پیوستن به فیسبوک هم برای گوگل کار می‌کرده، اما تا قبل از F8 امسال اطلاعی از فعالیت‌هایش برای فیسبوک در دسترس نبود. حالا مشخص شده که نقشه‌های او برای فیسبوک به همان بزرگی هستند که موقع پیوستنش به کمپانی، تصور می‌شد.

او در پایان نطقش در F8 گفت، “آیا [چشم‌انداز] این [پروژه] کمی ترسناک نیست؟ البته که هست، اگر شکست بخوریم، ضدحال بزرگی است.”

مدیرعامل فیسبوک، مارک زاکربرگ بی‌خجالت از بلندپروازی‌های علمی خود می‌گوید -اما بیشتر آنها به تلاش‌های علمی زاک مرتبط بوده‌اند، به خصوص تلاش او با همسرش پریسیلا برای هزینه کردن ۳ میلیارد دلار در دهه آینده برای درمان همه بیماری‌ها.

زاکربرگ در نامهٔ بلندبالایش در فوریه، معروف به مانیفست فیسبوک (که در بلاگیک هم منتشر شده)، در لابه‌لای گزافه‌گویی‌هایش درباره ساختن انجمن‌های جهانی اشاره کوچکی هم به “تسریع علم” داشته است. فقط همین.

شنواییِ پوستی

کنفرانس فیسبوک F8 سال ۲۰۱۷

فیسبوک فقط برای شنیدن افکار شما برنامه ندارد. این شرکت در صدد ساختن فناوری خاصی است که می‌تواند از طریق پوست بدن، با انسان ارتباط برقرار کند.

فیسبوک می‌گوید این فناوری مانند بخش حلزونی گوش انسان عمل می‌کند، که کارش ترجمه صداها به فرکانس‌هایی است که در ادامه به مغز می‌روند و آنجا رمزگشایی می‌شوند. فقط به جای استفاده از گوش، فیسبوک می‌خواهد از پوست شما استفاده کند.

هر چند جزئیات این پروژه فعلا مخفی‌اند اما فیسبوک پروژهٔ جدیدش را با برِیل مقایسه می‌کند، بریل سیستمی نوشتاری برای افراد نابینا است که در آن از الگوهای برجسته روی کاغذ و دیگر سطوح، برای نوشتن و خواندن استفاده می‌شود.

جالب اینجا است که ایلان ماسک، موسس و مدیر عامل تسلا و اسپیس‌اکس هم در صدد راه‌اندازی شرکتی به نام نیورالینک است که روی فناوری “رابط کامپیوتر و مغز” کار خواهد کرد. ماسک پارسال ایده‌اش برای توسعه فناوری رابطه مغزی را با عبارت “توریِ عصبی” توصیف کرد.

ساختن رابط بی‌سیم بین کامپیوترها و مغز انسان‌ها می‌تواند کمک کند تا بشر با سرعت زیاد رشد هوش مصنوعی همگام شود، و به قول ایلان ماسک “از قافله پیشرفت جا نماند.”

اما همان‌طور که در مقدمه آمده، واقعا باید منتظر ماند و دید که کدام شرکت‌ها قادرند در عمل یک فناوری و رابط کاربری قابل‌استفاده بسازند و آن را در مقیاس بزرگ بین مردم جابیندازند. شاید فیسبوک به لطف شبکه عظیم اجتماعی‌اش، از جایگاهی خاص برای این کار برخوردار باشد. حداقلش این است که خود را محدود به قلمروی فتح‌شده فعلی‌اش نمی‌بیند.


نیما دادگستر --

تعداد کلمات: ۱۲۹۴

منبع: Recode

ارسال نظر


بیشتر بخوانید